Krwiak podpaznokciowy po urazie (sport, ciasne buty) – kiedy wystarczy obserwacja, kiedy podolog?
Krwiak podpaznokciowy to nagromadzenie krwi pod płytką paznokcia po urazie (np. przygniecenie, kopnięcie piłki, zbieg, nagły hamujący ruch w bucie) albo po przewlekłym ucisku, typowo z ciasnych butów. Wygląda jak czerwono-bordowa, brunatna lub czarna plama pod paznokciem. Czasem to tylko „siniak”, a czasem – bardzo bolesne ciśnienie, które warto szybko odbarczyć.
Poniżej praktyczny podział: kiedy możesz obserwować, a kiedy lepiej iść do podologa (lub lekarza).
Kiedy zwykle wystarczy obserwacja
Obserwacja i domowa pielęgnacja są zazwyczaj OK, gdy spełnione są te warunki:
1) Ból jest mały albo szybko maleje
Jest tkliwość, ale bez silnego, pulsującego bólu.
Możesz normalnie chodzić / używać palca, a dolegliwości wyraźnie słabną w 24–48 godzin.
2) Krwiak jest niewielki
Plama obejmuje małą część paznokcia, a paznokieć trzyma się stabilnie.
Nie ma narastającego obrzęku wałów paznokciowych.
3) Nie ma cech powikłań
Brak rany, rozdarcia skóry, ropienia.
Brak podejrzenia złamania (o tym niżej).
Co robić w domu (pierwsze 48 godzin)
Odpoczynek, uniesienie kończyny/palca i zimne okłady (krótko, kilka razy dziennie) – pomagają na ból i obrzęk.
W razie potrzeby leki przeciwbólowe OTC zgodnie z ulotką.
Jeśli to palec u stopy: zmień obuwie na luźniejsze, z szerokim noskiem; unikaj biegania/skoków przez kilka dni.
Zrób zdjęcie krwiaka i porównuj co kilka dni: krwiak powinien „wędrować” do przodu wraz ze wzrostem paznokcia.
Pamiętaj: przy paluchu u stopy pełny odrost zdrowego paznokcia może trwać długo (nawet do ok. roku).
Kiedy warto iść do podologa (często: im szybciej, tym lepiej)
Do podologa najczęściej kierują 3 sytuacje: silny ból/ciśnienie, duży krwiak albo odklejanie/uszkodzenie paznokcia.
1) Silny, pulsujący ból – szczególnie w pierwszych 24–48 godzinach
Jeśli czujesz „rozpieranie”, które nie pozwala spać albo normalnie chodzić, często pomaga odbarczenie krwiaka (trepanacja/odprowadzenie krwi). Najlepszy efekt uzyskuje się zwykle, gdy zabieg wykonany jest możliwie wcześnie (często podaje się okno ok. do 48 godzin od urazu).
2) Krwiak zajmuje dużą część paznokcia
W praktyce klinicznej często przyjmuje się, że rozległe krwiaki i/lub te powodujące znaczny ból kwalifikują się do odbarczenia. W wielu materiałach edukacyjnych jako próg pojawia się okolica ~50% płytki (szczególnie jeśli boli).
3) Paznokieć się unosi, jest pęknięty lub „rusza się”
Gdy płytka jest częściowo oderwana, pęknięta, doszło do urazu łożyska albo skóra jest przecięta – ryzyko powikłań rośnie i samo „czekanie aż przejdzie” nie zawsze jest najlepszym pomysłem. (Wtedy czasem potrzebna jest również ocena lekarska.)
Co podolog może zrobić
Oceni, czy to prosty krwiak, czy uraz obejmuje także łożysko/wały paznokciowe.
Jeśli są wskazania i nie ma przeciwwskazań: wykona bezpieczne odbarczenie i opatrunek.
Ustali plan kontroli i podpowie, jak ograniczyć ryzyko utraty paznokcia oraz problemów z odrostem.
Kiedy zamiast (lub oprócz) podologa potrzebny jest lekarz / SOR
Są sytuacje, w których priorytetem jest diagnostyka urazu (np. RTG) albo leczenie infekcji:
Podejrzenie złamania paliczka
Rozważ pilną ocenę lekarską, jeśli jest:
bardzo silny ból przy dotyku kości, deformacja,
duży obrzęk, krwiak połączony z niemożnością obciążenia palca,
uraz „z miażdżeniem” (np. spadł ciężar).
W badaniach i zaleceniach często podkreśla się potrzebę oceny innych obrażeń, w tym ewentualnego złamania.
Oznaki infekcji
narastające zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk wałów,
ropa, nieprzyjemny zapach, gorączka.
Szczególne sytuacje zdrowotne
cukrzyca, zaburzenia krążenia, immunosupresja,
leczenie przeciwkrzepliwe,
pacjenci z nawracającymi infekcjami lub słabym gojeniem.
Czego nie robić (bardzo ważne)
Nie wierć i nie wypalaj paznokcia w domu. Łatwo o oparzenie łożyska, zakażenie i uszkodzenie macierzy paznokcia (co potem daje trwałe zniekształcenia).
Jeśli masz stylizację typu akryl/żel na paznokciu dłoni: nie używaj metod „na gorąco” – w materiałach medycznych podkreśla się ryzyko zapłonu przy elektrokauteryzacji.
Nie odrywaj paznokcia, nawet jeśli „kusi” – można tylko pogorszyć uraz łożyska.
Nie zakładaj ciasnego obuwia „żeby docisnęło” – to nasila ból i może powiększać krwiak.
Prosty test decyzyjny
Obserwacja zwykle wystarcza, jeśli:
ból mały/malejący + krwiak mały + paznokieć stabilny + brak rany/infekcji.
Podolog jest najlepszym wyborem, jeśli:
ból silny/pulsujący (zwłaszcza świeży uraz) lub
krwiak duży / pod paznokciem „ciśnienie” lub
paznokieć się unosi/pęka.
Lekarz/SOR gdy:
podejrzenie złamania, miażdżenie, duża rana, ropienie, narastający stan zapalny, choroby przewlekłe zwiększające ryzyko powikłań.
